Charakterystyka wiedzy

W potocznym rozumieniu wiedza to ogół uzasadnionych przeświadczeń na określony temat. Zazwyczaj w odniesieniu do określonej dziedziny przyjmuje się, że wiedzę stanowi zbiór wiadomości z tej dziedziny, wszelkie zobiektywizowane  utrwalone formy kultury umysłowej i świadomości społecznej powstałej w wyniku kumulowania się doświadczeń i uczenia się. W tym sensie pojęcie wiedzy wykracza poza informację, gdyż wiedza implikuje zdolność do rozwiązywania problemów, do inteligentnego zachowania się i działania.W słowniku języka polskiego można znaleźć trzy rozumienia terminu wiedza, określające wiedzę jako:

  1. zespół przekonań zgodnych z rzeczywistością, ogół umiejętności ludzkich albo danego umysłu (erudycja, nauka),
  2. zasób wiadomości z jakiejś dziedziny, gałąź nauki (np. wiedza rolnicza, wiedza życiowa),
  3. znajomość, świadomość czegoś, przyzwolenie na coś (robić coś za czyjąś wiedzą).

Warto rozważyć, czy określenia słownikowe dotyczą jednego złożonego obiektu badawczego (bytu), ukazując go z dopełniających się stron, czy tym samym terminem określa się różne rzeczy (byty). Czy istnieje jakaś tożsamość lub związek przekonań zgodnych z:

  1. rzeczywistością,
  2. zasobami wiadomości (informacji),
  3. świadomością (znajomością) czegoś.

Intuicyjnie dostrzegamy te związki. Można je wyrazić następująco:Naszym zdaniem termin „wiedza” określa pewien byt abstrakcyjny (niematerialny), tworzący się poprzez gromadzenie wiadomości (informacji) o rzeczywistości, w umyśle człowieka (ludzi) i możliwy do uzewnętrznienia za pomocą języka (sformalizowanego systemu symbolicznego, zwłaszcza znakowego). Powyższe sformułowanie nie tyle definiuje pojęcie wiedzy, ile wskazuje raczej warunki jej tworzenia:

  1. dostęp do informacji,
  2. ekspercki wgląd,
  3. kontekst, dzięki któremu i w którym wytwarzana jest wiedza.

Wiedzę w informatyce utożsamia się niekiedy ze zbiorem reguł (bazą wiedzy). Jest to jednak uproszczenie sprowadzające wiedzę do jednego wybranego sposobu reprezentacji wiedzy, jakim są reguły. Uproszczenie to można uznać za zasadne w odniesieniu do potrzeb tworzenia systemów ekspertowych. Potwierdzeniem tego, że sprowadzenie wiedzy do reguł oznacza uproszczone ujęcie jest to, że reguły można zapisać w innej postaci ustrukturalizowanej, identycznej jak fakty, np. w postaci trójek, relacji (tabeli). Można je wówczas przetwarzać w systemie relacyjnych baz danych.Wiedza, niezależnie od sposobu jej tworzenia, prezentacji i reprezentacji, wiąże się w sposób oczywisty z rozumieniem świata i orientowaniem się w świecie. Zdolność ta cechuje system poznawczy (inteligentny), który podejmuje działania prowadzące do osiągnięcia (osiągania) celu systemu poznawczego. Na związek wiedzy z rzeczywistością zwraca uwagę S. Kamiński, określając wiedzę jako układ wiadomości, które jakoś poznajemy i potrafimy w pewien sposób uzasadnić (przeważnie na podstawie doświadczenia). Mówiąc o układzie mamy na myśli zarówno jego składowe, jak i relacje między nimi. Układ ten, czy też innymi słowy struktura lub system, musi mieć ustaloną reprezentację. W tym sensie zrozumiałe staje się rozpatrywanie wiedzy jako zbioru wyrażonego w sposób znakowy, pozwalającego na dalsze wnioskowanie.