Reprezentacja tekstowa

Wiedza tradycyjnie przekazywana była w postaci ustnej. Wynalazek pisma i druku przyczynił się do wytworzenia nowej formy prezentacji wiedzy, reprezentacji tekstowej. Tekst jako nośnik wiedzy, zapisanej początkowo w ludzkiej pamięci (wyobraźni) można próbować tworzyć w sposób możliwie najwygodniejszy do dekodowania w umyśle odbiorcy.

Słowo „tekst” (text) pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego „tkać”. „Tkanie” tekstu nie kończy się jednak na etapie jego pisania przez autorów. Tekst nie jest gotowym produktem, ale stanowi kooperacyjną interakcję między czytelnikiem a tekstem. Zwykły tekst, koduje w linearnym, jednowymiarowym piśmie obrazy ludzkiej wyobraźni (pamięci). Karin Wenz przywołując oczywistą funkcjonalność tekstu jako rozszerzenie pamięci, pisze o roli tekstu w „przypominaniu”. Tyle, że przypomnienie nie ogranicza się tu do pamięci jednostkowej, oznacza „tkanie” pamięci (wyobraźni) własnej na podstawie cudzej. Nie odbywa się to w oderwaniu od dotychczas pozyskanej wiedzy odbiorcy. Ostateczna struktura tkaniny (tekstu jako społecznej pamięci) zostaje wytworzona dopiero w procesie czytania w wyobraźni konkretnego czytelnika.

Twórca tekstu może ułatwić czytelnikowi przyswajanie treści poprzez swój język (poprawny, przejrzysty), układ logiczny treści (brak przeskoków myślowych, odpowiednia kolejność) oraz sam wygląd (układ) tekstu. Dwa pierwsze elementy w połączeniu z interesującym dla czytelnika sposobem ujmowania treści wydają się najistotniejsze. Niemniej wygląd tekstu także jest bardzo ważny. Książki najczęściej dzielone są na rozdziały, podrozdziały, a użyte w tekście wyróżnienia (np. poprzez czcionkę) dodatkowo pełnią rolę wyodrębniania bardziej lub mniej ważnych fragmentów. Edytory tekstu wyposażone są w funkcjonalności umożliwiające formatowanie tekstu, dzielenie go na odpowiednie fragmenty. Kolejnym krokiem w stronę zwiększenia przejrzystości tekstu poprzez odpowiedni jego układ (skład) jest hipertekst.

 Tekstowa reprezentacja wiedzy z liniowym układem tekstu, nie obrazuje procesu twórczego myślenia człowieka. Umysł człowieka charakteryzuje niesekwencyjne myślenie, co wynika ze struktury mózgu, składającego się z dużej liczby komórek nerwowych i połączeń pomiędzy nimi. Naprzeciw tym uwarunkowaniom wychodzi hipertekst. Koncepcja organizacji i prezentacji wiedzy w postaci hipertekstu wywodzi się od asocjacyjnego sposobu pracy ludzkiego umysłu.