Prezentacja i reprezentacja wiedzy

Każdy człowiek ma umiejętność wyrażania wiedzy. Naturalnym środkiem prezentacji wiedzy jest mowa (głos ludzki). Jednak człowiek przekazuje także wiedzę, uczucia, w sposób niewerbalny. Ten sposób nazywa się mową ciała. Często ten sposób przekazywania wiedzy jest nieświadomy. Składają się na niego mimika, gesty, intonacja. Warto dodać, że są one kulturowo zależne.

Do utrwalania wiedzy ludzie zaczęli wykorzystywać, już w zamierzchłych czasach, systemy znakowe. Podobno najpierw były to malowidła na ścianach, później – pomijając rozległą historię rozwoju sposobów reprezentacji wiedzy - znaki pisarskie. Pismo, druk, reprezentacja cyfrowa to odmiany sposoby reprezentacji wiedzy, które łączy właśnie oparcie się na sztucznym systemie znakowym, skonstruowanym przez ludzkość.

Już zapis słowny w postaci słowa drukowanego można uznać za reprezentację wiedzy, gdyż jest to powtórna prezentacja (czyli re-prezentacja wiedzy). Tworząc „sztuczne” reprezentacje korzystamy z różnych środków wyrazu. Wyróżniamy reprezentacje tekstowe, graficzne, dźwiękowe. Również komputerowa prezentacja i reprezentacja wiedzy przybiera różnorodne formy.

O prezentacji wiedzy mówimy, gdy dokonujemy wyboru jej formy na potrzeby jej użytkowania przez człowieka. Mamy do czynienia z takim zadaniem najczęściej tworząc interfejs systemu informatycznego. O reprezentacji wiedzy mówimy najczęściej w kontekście jej przedstawiania w postaci dostosowanej do użytkowania przez komputer w sposób automatyczny. Szczególnym procesem związanym z reprezentacją wiedzy jest operacjonalizacja wiedzy.

Operacjonalizacja wiedzy, czyli wybór sposobu reprezentacji dostosowanego do potrzeb przewidywanych operacji na formie wiedzy, jest istotnym zagadnieniem, warunkuje bowiem użyteczność wiedzy w procesach rozwiązywania problemów. Operacjonalizacja to zatem wybór sposobu reprezentacji na określone potrzeby, np. na potrzeby tworzenia systemów odpowiadających na pytania, jak to ma miejsce w tworzeniu baz wiedzy AIML dla tzw. chat botów .

Użytkowanie wiedzy przez system inteligentny zależy od przewidywanych operacji na wiedzy (jej reprezentacji). Możliwa jest reprezentacja tej samej wiedzy w różnych formach dostosowanych do sposobu użytkowania wiedzy (operowania wiedzą) w procesach rozwiązywania problemów.

Rozpatrując przetwarzanie wiedzy w systemach komputerowych trzeba dostrzegać różnice w sposobie operacjonalizacji wiedzy na potrzeby komputera oraz człowieka. Operacjonalizacja wiedzy na potrzeby człowieka jest istotna zwłaszcza w systemach interakcyjnych, m.in. systemach uczących. Najnowszą formą operacjonalizacji wiedzy pojęciowej są ontologie.