Charakterystyka Systemów Ekspertowych

Furmankiewicz Małgorzata

Ziuziański Piotr



Charakterystyka systemów ekspertowych oraz korzyści płynące z ich stosowania

            Za początek oraz rozwój systemów eksperckich datuje się wczesne lata 70. XX wieku. W latach tych nastąpił przełom w badaniach dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji w rozpoznawaniu obrazów, mowy oraz w robotyce. Również wtedy powstały pierwsze systemy ekspertowe, m.in.: MYCIN, LADDER, DENDRAL. Wraz z systemami powstała nowa nauka, "inżynieria wiedzy", która zajmowała się tworzeniem metod służącym pozyskaniu wiedzy oraz jej strukturalizacji, a także doborem właściwych technik wnioskowania do konkretnych zadań. Działania te uznaje się za początek powstawania oraz rozwoju systemów ekspertowych.[1]

            Pod pojęciem systemu ekspertowego rozumie się program, który przedstawia rozumowanie wraz z wiedzą na temat wąsko zdefiniowanej dziedziny, stworzony z myślą o rozwiązywaniu problemów. Podstawową ideą systemu ekspertowego jest przeniesienie wiedzy eksperckiej do programu komputerowego, który jest wyposażony w bazę wiedzy (reguły wnioskowania oraz język komunikacji z użytkownikiem) lub interfejs graficzny, przez który odbywa się komunikacja.[2]  Cechy, które jednoznacznie odróżniają systemy ekspertowe od innych klas systemów przedstawiono na rys. 1.

Rys. 1. Cechy charakterystyczne dla systemów ekspertowych

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Jędrzejczyk W.: Wprowadzenie do problematyki systemów ekspertowych [w:] Wiedza i komunikacja w innowacyjnych organizacjach. Systemy ekspertowe - wczoraj dziś jutro. Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Gołuchowskiego i Barbary Filipczyk. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2010, s. 21.

            Warto zwrócić uwagę, na cechy, którymi powinien charakteryzować się system, żeby można uznać go za system ekspercki. Cechy te przedstawiono na rys. 2.

Rys. 2. Cechy systemów eksperckich

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Kościów S.: Środowisko … op. cit., s. 69.

            Pod pojęciem "poprawność systemu" rozumie się zapewnienie wysokiego poziomu wydawanych ekspertyz. Systemy ekspertowe powinny wydawać zgodne ekspertyzy oraz rozwiązywać zadania w czasie rzeczywistym. Dodatkowo, systemy eksperckie powinny dysponować umiejętnością przechowywania wiedzy, którą zdobyły na podstawie wcześniejszych doświadczeń. "Uniwersalność" rozumiana jest jako zdolność do rozwiązywania szerokiej klasy zadań zgodnej z dziedziną problemu.  Z kolei pojęcie "wiarygodność" oznacza fakt, że system ekspertowy powinien spełniać wszystkie wymagania stawiana mu przez użytkownika, a świadczące o wysokiej jakości jego działania. System ekspertowy musi także działać bezawaryjnie. Kolejną cechą, którą powinien charakteryzować się system ekspertowy jest "elastyczność", która rozumiana jest jako możliwość dostosowania systemu do rozwiązania innych zadań.[3]

            Dąży się do tego, żeby systemy ekspertowe charakteryzowały się czteroma właściwościami, które przedstawiono na rys. 3.

Rys. 3. Właściwości systemów ekspertowych

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Kościów S.: Środowisko … op. cit., s. 69.

            Warto podkreślić liczne korzyści wynikające z wykorzystania systemów ekspertowych w biznesie oraz w finansach. Do korzyści tych zaliczyć można:[4]

zwiększenie efektywności a także wydajności pozostałych systemów;
przyspieszenie i poprawa procesu podejmowania decyzji;
rozwiązywanie skomplikowanych problemów

możliwość pracy w niepewnym środowisku w warunkach niepełnej informacji;             
wyeliminowanie kosztownych urządzeń i wyposażenia 
zwiększenie jakości produkowanych towarów i oferowanych usług.

LITERATURA

 1. Jędrzejczyk W.: Wprowadzenie do problematyki systemów ekspertowych [w:] Wiedza i komunikacja w innowacyjnych organizacjach. Systemy ekspertowe - wczoraj dziś jutro. Praca zbiorowa pod redakcją Jerzego Gołuchowskiego i Barbary Filipczyk. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice 2010.

2. Kościów S.: Środowisko systemów ekspertowych [w:] Elementy systemów ekspertowych. Część I, Sztuczna inteligencja i systemy ekspertowe. Praca zbiorowa pod redakcją Mieczysława L. Owoca. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2006


[1] Kościów S.: Środowisko systemów ekspertowych [w:] Elementy systemów ekspertowych. Część I, Sztuczna inteligencja i systemy ekspertowe. Praca zbiorowa pod redakcją Mieczysława L. Owoca. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2006, s. 64.

[2] Tamże, s. 65.

[3] Kościów S.: Środowisko … op. cit., s. 69.

[4] Kościów S.: Środowisko … op. cit., s. 70.